Zaburzenia odżywiania są poważnymi problemami zdrowotnymi, które mogą wpływać zarówno na psychikę, jak i funkcjonowanie całego organizmu. Anoreksja, bulimia czy zaburzenie z napadami objadania się nie sprowadzają się wyłącznie do sposobu jedzenia lub niezadowolenia z wyglądu. Mogą wiązać się z utrwalonymi schematami myślenia, trudnościami emocjonalnymi, lękiem związanym z jedzeniem, obrazem własnego ciała oraz zachowaniami, które trudno samodzielnie zmienić. Z tego względu ważną częścią leczenia zaburzeń odżywiania jest psychoterapia dopasowana do rodzaju problemu, wieku pacjenta i jego indywidualnej sytuacji.

Dlaczego psychoterapia jest ważna w leczeniu zaburzeń odżywiania?

Celem psychoterapii jest nie tylko zmiana sposobu odżywiania. Terapeuta pomaga pacjentowi rozpoznawać myśli, emocje i zachowania podtrzymujące zaburzenie, a następnie stopniowo pracować nad ich zmianą. W zależności od rodzaju zaburzenia terapia może obejmować między innymi pracę nad regularnością posiłków, lękiem przed zwiększeniem masy ciała, napadami objadania się, zachowaniami kompensacyjnymi czy negatywnym postrzeganiem własnego ciała.

Psychoterapia może również pomagać w rozwijaniu bardziej adaptacyjnych sposobów radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami. Ma to znaczenie, ponieważ restrykcyjne jedzenie, objadanie się czy prowokowanie wymiotów mogą z czasem stać się sposobem reagowania na napięcie emocjonalne.

Wczesne rozpoczęcie leczenia jest istotne. Zaburzenia odżywiania mogą powodować poważne konsekwencje zdrowotne, dlatego nie warto czekać, aż objawy osiągną bardzo duże nasilenie.

Jakie rodzaje psychoterapii są stosowane?

Jedną z metod wykorzystywanych w leczeniu zaburzeń odżywiania jest terapia poznawczo-behawioralna, czyli CBT. Koncentruje się ona na zależnościach między myślami, emocjami i zachowaniami. W przypadku bulimii oraz zaburzenia z napadami objadania się terapia ukierunkowana na zaburzenia odżywiania jest jedną z metod rekomendowanych w aktualnych wytycznych.

Praca może obejmować rozpoznawanie sytuacji wyzwalających napady objadania się, wprowadzanie regularnego rytmu posiłków, ograniczanie zachowań kompensacyjnych oraz zmianę przekonań dotyczących jedzenia, masy ciała i wyglądu.

W leczeniu anoreksji u osób dorosłych stosuje się różne formy specjalistycznej psychoterapii. Oprócz CBT może to być między innymi MANTRA, czyli Maudsley Anorexia Nervosa Treatment for Adults, a także specjalistyczne wspierające postępowanie kliniczne. Dobór metody zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta.

Szczególnie ważne miejsce w terapii dzieci i młodzieży zajmuje leczenie rodzinne. Zaangażowanie rodziny może wspierać normalizację sposobu jedzenia oraz proces zdrowienia. Terapia nie polega przy tym na obwinianiu rodziców za powstanie problemu, lecz na wykorzystaniu ich wsparcia jako części leczenia.

Leczenie zaburzeń odżywiania wymaga szerszego podejścia

Choć psychoterapia odgrywa bardzo ważną rolę, w wielu przypadkach nie powinna być jedynym elementem leczenia. Zaburzenia odżywiania mogą prowadzić między innymi do niedożywienia, zaburzeń elektrolitowych oraz innych powikłań somatycznych. Z tego względu pacjent może wymagać również kontroli lekarskiej i wsparcia żywieniowego.

Aktualne wytyczne podkreślają znaczenie kompleksowego podejścia uwzględniającego aspekty psychologiczne, psychiatryczne, medyczne i żywieniowe. Zakres pomocy zależy od rodzaju zaburzenia i jego nasilenia. Niektórzy pacjenci mogą być skutecznie leczeni ambulatoryjnie, natomiast w cięższych przypadkach potrzebne bywa leczenie dzienne lub hospitalizacja.

Leki również mogą być stosowane w określonych sytuacjach, ale nie zastępują psychoterapii we wszystkich rodzajach zaburzeń odżywiania. Ich wykorzystanie zależy od diagnozy, współwystępujących problemów i decyzji lekarza.

Kiedy warto zgłosić się po pomoc?

Nie trzeba czekać na skrajnie niską lub wysoką masę ciała, aby skorzystać z pomocy. Zaburzenie odżywiania może występować również u osoby, której wygląd lub masa ciała nie sugerują problemu.

Sygnałem do konsultacji mogą być między innymi narastający lęk przed jedzeniem, bardzo restrykcyjne ograniczanie posiłków, powtarzające się epizody utraty kontroli nad jedzeniem, prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających, obsesyjne kontrolowanie masy ciała czy podporządkowanie codziennego życia zasadom dotyczącym jedzenia i wyglądu.

Leczenie zaburzeń odżywiania z pomocą psychoterapii jest procesem, którego przebieg może różnić się u poszczególnych osób. Odpowiednio dobrana terapia pozwala pracować zarówno nad zachowaniami związanymi z jedzeniem, jak i mechanizmami psychologicznymi podtrzymującymi problem. Im wcześniej zostanie przeprowadzona profesjonalna ocena i rozpoczęte odpowiednie leczenie, tym szybciej można ograniczać zdrowotne konsekwencje zaburzenia oraz rozpocząć drogę do trwałej poprawy.

Sprawdź także inne pokrewne tematy:

Leczenie nerwic i lęków – podstawowe informacje
https://urodaizdrowie.pl/leczenie-nerwic-i-lekow-podstawowe-informacje/

Psycholog czy psychiatra – do kogo zwrócić się po pomoc?
https://osrodkiterapii.pl/psycholog-czy-psychiatra-do-kogo-zwrocic-sie-po-pomoc/